Với trẻ nhỏ, học tập không nhất thiết phải bắt đầu từ sách vở hay những bài tập có sẵn. Rất nhiều kỹ năng đầu đời được hình thành thông qua hoạt động vui chơi hàng ngày.

Một bộ xếp hình có thể giúp bé nhận biết màu sắc và hình khối. Một bộ lắp ghép giúp trẻ luyện khả năng quan sát. Một trò chơi nhập vai lại tạo cơ hội để bé giao tiếp và tưởng tượng.

Đó cũng chính là lý do đồ chơi giáo dục ngày càng được nhiều ba mẹ quan tâm.

Vậy đồ chơi giáo dục là gì? Nên lựa chọn loại nào cho bé? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Đồ chơi giáo dục là gì?

Đồ chơi giáo dục là những sản phẩm được thiết kế để trẻ vừa vui chơi vừa có cơ hội rèn luyện một hoặc nhiều kỹ năng.

Tùy từng loại đồ chơi, bé có thể được làm quen với:

• Màu sắc

• Hình dạng

• Chữ cái

• Con số

• Tư duy logic

• Khả năng quan sát

• Vận động tinh

• Trí tưởng tượng

• Khả năng giao tiếp

Điểm quan trọng là trẻ học thông qua trải nghiệm thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một chiều.

Bé được tự tay thử, sai, làm lại và tìm ra cách chơi phù hợp.

1. Đồ chơi nhận biết màu sắc và hình khối

Đây thường là nhóm đồ chơi phù hợp với trẻ nhỏ.

Một số sản phẩm phổ biến gồm:

• Bộ thả hình

• Khối xếp chồng

• Bảng ghép hình

• Đồ chơi phân loại màu sắc

• Bộ hình học bằng gỗ

Khi chơi, trẻ bắt đầu làm quen với những khái niệm đơn giản như:

“Đây là màu đỏ.”

“Khối này có hình tròn.”

“Miếng tam giác sẽ đặt ở đâu?”

Ba mẹ không cần biến trò chơi thành một bài học nghiêm túc. Chỉ cần gọi tên màu sắc và hình dạng trong lúc chơi cũng có thể giúp bé ghi nhớ tự nhiên hơn.

2. Đồ chơi chữ cái và con số

Khi trẻ lớn hơn, ba mẹ có thể cho bé làm quen dần với chữ và số thông qua đồ chơi.

Một số lựa chọn thường gặp:

• Bộ chữ cái nam châm

• Bảng số

• Thẻ chữ

• Bộ ghép chữ

• Puzzle chữ cái

• Bộ đếm số

Ví dụ, với một bộ chữ cái nam châm, bé có thể bắt đầu bằng việc nhận biết từng chữ rồi dần ghép thành những từ đơn giản.

Với bộ số, ba mẹ có thể kết hợp cùng các đồ vật xung quanh:

“Con lấy giúp mẹ 3 khối màu xanh nhé.”

Cách chơi này giúp trẻ liên kết con số với số lượng thực tế.

3. Puzzle giúp rèn khả năng quan sát

Tranh ghép hình là một trong những nhóm đồ chơi giáo dục quen thuộc nhất.

Để hoàn thành bức tranh, bé cần quan sát:

• Màu sắc

• Hình ảnh

• Đường nét

• Vị trí của từng mảnh ghép

Khi đặt sai một mảnh, trẻ sẽ thử lại cho đến khi tìm được vị trí phù hợp.

Quá trình đơn giản này tạo cơ hội để bé luyện khả năng tập trung và giải quyết vấn đề.

Nên chọn Puzzle bao nhiêu mảnh?

Với trẻ mới bắt đầu, ba mẹ nên chọn những bộ có:

• Ít mảnh ghép

• Kích thước lớn

• Hình ảnh rõ ràng

• Chủ đề bé yêu thích

Khi bé đã thành thạo, có thể tăng dần số lượng mảnh ghép.

4. Đồ chơi lắp ghép phát triển tư duy không gian

Lắp ghép là nhóm đồ chơi có rất nhiều cách chơi khác nhau.

Trẻ có thể sử dụng các mảnh ghép để tạo thành:

• Ngôi nhà

• Ô tô

• Thành phố

• Robot

• Cây cầu

• Lâu đài

Khi xây một mô hình, bé cần suy nghĩ xem các bộ phận phải kết nối với nhau như thế nào.

Nếu công trình bị đổ, trẻ lại tìm cách xây lại chắc chắn hơn.

Nhờ đó, bé có thể dần hình thành khả năng quan sát không gian và giải quyết những vấn đề đơn giản.

5. Đồ chơi sáng tạo giúp trẻ tự do tưởng tượng

Không phải món đồ chơi giáo dục nào cũng có đáp án đúng hoặc sai.

Những sản phẩm như:

• Đất nặn

• Bảng vẽ

• Bộ tô màu

• Hạt xâu vòng

• Bộ thủ công

• Bộ trang trí

cho phép trẻ tự quyết định mình muốn tạo ra thứ gì.

Hôm nay bé có thể nặn một chú mèo.

Ngày mai cùng phần đất nặn đó, bé lại tạo ra một chiếc bánh sinh nhật.

Những hoạt động mở như vậy mang đến nhiều không gian hơn cho trí tưởng tượng.

6. Đồ chơi STEM dành cho trẻ thích khám phá

STEM là cách gọi kết hợp các lĩnh vực:

• Science – Khoa học

• Technology – Công nghệ

• Engineering – Kỹ thuật

• Mathematics – Toán học

Đồ chơi STEM thường khuyến khích trẻ thử nghiệm và tự tìm ra cách giải quyết vấn đề.

Một số sản phẩm phổ biến gồm:

• Bộ thí nghiệm khoa học

• Robot lắp ráp

• Mạch điện cơ bản

• Bộ mô hình cơ khí

• Đồ chơi nam châm

• Bộ lập trình dành cho trẻ

Ba mẹ không cần lựa chọn ngay những bộ quá phức tạp.

Với trẻ mới bắt đầu, một bộ thí nghiệm đơn giản hoặc mô hình lắp ráp cơ bản đã có thể tạo ra trải nghiệm thú vị.

Đồ chơi giáo dục có phải càng khó càng tốt?

Không.

Đồ chơi quá khó có thể khiến trẻ nhanh chán hoặc phải phụ thuộc hoàn toàn vào người lớn.

Trong khi đó, nếu sản phẩm quá đơn giản so với khả năng của bé, trẻ cũng có thể nhanh mất hứng thú.

Một món đồ chơi phù hợp thường tạo cho bé cảm giác:

“Con chưa làm được ngay, nhưng con có thể thử.”

Ba mẹ có thể hỗ trợ khi cần nhưng nên để trẻ có đủ thời gian tự khám phá trước.

Chọn đồ chơi giáo dục theo độ tuổi

Từ 0 – 1 tuổi

Nên ưu tiên:

• Đồ chơi cảm giác

• Xúc xắc

• Sách vải

• Đồ chơi âm thanh

• Đồ chơi cầm nắm

Mục tiêu chủ yếu là hỗ trợ bé khám phá màu sắc, âm thanh và chuyển động.

Từ 1 – 3 tuổi

Có thể lựa chọn:

• Bộ thả hình

• Xếp chồng

• Puzzle đơn giản

• Bảng vẽ

• Đồ chơi nhận biết màu sắc

Ở giai đoạn này, trẻ thích thao tác trực tiếp với đồ vật.

Từ 3 – 6 tuổi

Ba mẹ có thể tham khảo:

• Bộ lắp ghép

• Đất nặn

• Đồ chơi nhập vai

• Puzzle

• Chữ cái và số

• Trò chơi ghi nhớ

Trẻ bắt đầu có khả năng tưởng tượng và chơi theo những câu chuyện phức tạp hơn.

Trẻ từ 6 tuổi trở lên

Có thể thử:

• STEM

• Robot

• Board Game

• Mô hình lắp ráp

• Puzzle nhiều mảnh

• Bộ thí nghiệm khoa học

Những món đồ chơi có thử thách sẽ phù hợp hơn khi khả năng tập trung của trẻ tăng lên.

Ba mẹ nên chơi cùng hay để bé tự chơi?

Cả hai đều cần thiết.

Khi bắt đầu với một món đồ chơi mới, ba mẹ có thể hướng dẫn ngắn để bé hiểu cách sử dụng.

Sau đó, hãy dành cho trẻ không gian tự khám phá.

Thay vì nói:

“Con phải làm thế này.”

Có thể thử hỏi:

“Con nghĩ miếng này nên đặt ở đâu?”

“Có cách nào khác để xây ngôi nhà này không?”

“Nếu bỏ khối ở dưới ra thì điều gì sẽ xảy ra?”

Những câu hỏi mở thường giúp trẻ suy nghĩ nhiều hơn.

Đừng biến đồ chơi giáo dục thành bài tập

Một điều quan trọng mà ba mẹ nên nhớ là trẻ vẫn đang chơi.

Không nên yêu cầu bé phải:

• Hoàn thành thật nhanh

• Luôn làm đúng

• Nhớ tất cả chữ cái ngay

• Giải được mọi thử thách

• Chơi theo đúng hướng dẫn

Nếu trẻ muốn biến những miếng ghép thành một câu chuyện hoàn toàn khác với hướng dẫn, điều đó cũng không phải vấn đề.

Sự sáng tạo đôi khi bắt đầu chính từ những cách chơi không nằm trong sách hướng dẫn.

Làm sao biết bé thực sự thích món đồ chơi?

Ba mẹ có thể quan sát cách trẻ tương tác với sản phẩm.

Một món đồ chơi phù hợp thường khiến bé:

• Chủ động lấy ra chơi

• Chơi lại nhiều lần

• Nghĩ ra cách chơi mới

• Muốn kể cho ba mẹ về sản phẩm

• Tập trung trong một khoảng thời gian phù hợp

Không phải món đồ chơi được quảng cáo nhiều nhất sẽ là món bé yêu thích nhất.

Mỗi trẻ đều có những sở thích riêng.

Học hỏi qua vui chơi là một hành trình tự nhiên

Đồ chơi giáo dục không phải là công cụ để biến mỗi giờ chơi thành một buổi học.

Giá trị lớn nhất của những sản phẩm này nằm ở việc giúp trẻ khám phá kiến thức theo cách gần gũi và vui vẻ.

Một bộ xếp hình giúp bé hiểu thêm về hình dạng.

Một bức Puzzle giúp trẻ kiên nhẫn hơn.

Một hộp đất nặn mở ra cả thế giới tưởng tượng.

Và một bộ lắp ghép đôi khi có thể bắt đầu từ vài mảnh nhỏ nhưng kết thúc bằng cả một thành phố do chính bé tạo nên.

Khi lựa chọn đúng món đồ chơi phù hợp với độ tuổi và sở thích, ba mẹ có thể biến mỗi giờ vui chơi thành một cơ hội để trẻ khám phá thêm điều mới.